[Ḥareot tsurim], h.e., Cultris saxeis, in circumcisione a Josua denuo instituta usurpatis, Josuæ V, comm. 2 [microform]

■^Wi.

rK

•. ^P-.-.

DISPUT A":

y -

In circumcifipne a

cleiiiJo iuftituta u

r:- , ' JdfmV,comm

SU B P RMS
: > ^PROF.PQBL.<

Prfficeptoris fui maxini

Ilf AilDlTORIO T

dn XFJI. Jm, Anno ik

HORis coiQsn

VENTILATIONI S

JOa PHILIPPQS^^eei

Philolog, & S. Theoli J

" '^'. ^ LfTT S I A
I.iteris BRANDENBURi

7?m:^> ^fPff^uL

ITATip

EIS,

me a JOSUA

ituta ufjarpatis,

V A M

laximopere colendi,

[O THEOLOGiCO

4moMDCCXIl

CONsrETIS
ONI SUBJICIT

5 (Sefemantt/ Numburg*

;. Theoli Studiof.

^ S I iE^ ' " ^"
NBURGERIANIS.

V I R 1 S

PR^NOBILISSIMIS, AMPLIS^IMIS, EXGEL-
^ tHNTiSSIMIS. CONSmiTISSIMIS ,,

V PRODENTISSIMlSQyE

REIPUBLICB PATRIiE NAUM

BURGENSIS, r ;

i

PTIS,.

DOMINIS

SYNDICO,

TOTIQVE ORDINI

S E N A T OR I O,

DOMINIS P ATRONIS , MEO-

RUMQVE STQDIORLIM MiECENATIBQS,

IN PERPETUUM

ANIMI OBSERVANTISSrMI,ETPROPTER-

MULTA BENEFICiA DEVINCTISSIMI PIGNUS,

HasPriraitias Acadeniicas

Iti ULTERJOREM STUDJOAUM COMMENDATIONEM

OPrERRE ET CONSECR.AR.E VOLUIT

TANTORUM NOMINUM

'^BEVOTISSIMU^ CULTOH

jOH. pHiLippus @(fcitt<inn.

rnS^uii

i* t ' '■■:' ' '■■":.;, ' ■■'•

[Ofteat^uam ]D|EUS MAXIMUS magnumm-
' Geperat facere Jehoiuam :in oculis univerfi
Ifraeiis Jordanem cranfeuntis, patrato ndvo
miraculo , quo infirmos & flndtuanteslfraeli-
tarum animos erexerat, ut promiflionibus Pa-
^^^-m^^ -^- ^^ tribus, feminique ipforum jurejurando tradi-
tis, de firmo^uxilio in occupandis Pakflinarum urbibus, firr
miorem fidem adhiberent; atqueiilli nunc in'eo erant, utpri-
mis quafi pcdibus hanc terram promifiam conculcarent, no..
yum quoddam maximi momenti munus SUMMUM NU-
MEN injungit Jehofiiae, quo felicius peraiH:© , atqueeo modo,
quo praeceperat, diligentius fervato, majori certitudine & fpe
fretiefiepofTent, haud unquam-ulliusquicquam SANCTUM
NUIMEN fore retradturUm aut denegaturum , qvod multis
variisque vicibus foedereSacro Genef. XVII. prgecipue com.
VIII. Abrahamo &5 femini ejus promififlet. Su« itaque pro*
miflionis memorj circumcifioniS' fignum hadenus per longum .
temporis tradtum in deferto omiffum , iterata vice inftituir,
atque Jofuam , quem.ipfe Ducem & interpretem pubJican-
dorum & explicandorum mandatorum elegerat , his verbis
^dloquirur:

A. z

JPS.

4MMMMMMM tmmmmimitmmmF.mmmtmmmmmmaHmmmtmmmmmmmm ■bmm<mmmmm « m ■■ ■i— — w— — — ,

4^ De Gut^TillS^AXEIS, .^

J r^^ '"Jtiri^ ^a^ nbi *10 VixitDEUSadJo/Um\ fac0'

bi cultros faxm <, ^ circHmcUe JiUos 4(rael denm^ Quandoquidejtn

variiyarias circa hunc Iocum> & in hoc maxime eirca voculas

.da'?"^'^^! mDirt gladios fetrarnnt 6c -p^^"^ "^D 3^W iterHm cir-

cumcijde demdi proferunt '(ententias , ut le6\ores nefciant,

quid tandem pofl longas ambages de genuino Sacri textus

5 fenfu flatuendum fitj operse pret^um effe duximus, accuratiori

paulo indagine in has voces intendere , atque quid proprie fi-

^.vi^Unt,;,. §: exr j^pa^tnsteriaj confedi.dic^nturhi cijl^tlapidel,

^uidqu^' 3iW^f^9'^gItecunda,.fit,.juxtj3' o

cofrimupem biim umiD luhrare' atque r^^^ '; - ' h

.( ■ - yvlv ■ ■ ■-■■■'.-'■'

' Hu|us igitur maxJmi xnter Philologos & Cr-itieos dlyoti
tii c^iifa , hifi failor.fuerunt Jmathan Ch^ldccHSt & LXX Se-'
num verfior lile voces noilrasper pa^^in p^ldW NovAch»
lai acHtas, hi vero pgr fj,cf)^x{^ctg TtST^ivcLg, iit ■jtBTQag ccn^orofjLB i. e^
cHhros acHtos ex petra -acHTa , interpretantur^ Alterufrum
horum ^ntiquorum interpretura plerique Commentato-
res fecuti' funt , & modo cultros acutos » modo faxeos
verterunt , Jnque cpmmentariis diverfimode explicuerunt^
Mafchih VQRigm Chaldapi: Icgens , fuam fententiam his

verl)isproppniti pa^nn phpw i»wn5 isri^ist ir\pT)ri

ST'?3^ -^^T-hihD pynh y^rt h. e. . Oilti petrarHm Pim
fecundHm TargHmtflam novacuk acHt<e. Quo fenfu occurrit Pfjilm.
LXXXIX. verf 44, R^dHces llSi:: aciem gUdii eJHs; ejHanda
inimaciem vertimns inlatera, npn fecathene^atijHeficres compafata
tficHmQmminfirHmmofiSl&comrate, Efa,s4ti7. Hujusineandeni
adduffeus fententiam ^m^lttMtuic R. Levi Ben Gerfon , qui ex
»ye co-nfici poffe ppinatur ,verba ejusfic fehabent; nwn

^

I>a Gui^:rRis; Saxeis. f

n??!li.T''i£^^ ke:^ Glddil-petrarum /igmfic.m ^adik acntos, fui 'ex
iri ^ciin^miHr^ i^C^ annotanduji

inBibliis BuxcoffSanis, in quiJjuO ioco 1 excufum efl: : vox dicitur
acciajo,®ta^f, tn lingva pereirina, Eandem fententiam tenere
videtur^* ^^tf« 5/5^^ , qui vocem •^istremduram <Sc acutam de*
notare exiftimatj quare! fie commentatur ad Logi Exod*;lV«.

t^iir,^ xxiv; ' r=3!i^'.cii^^n^ " la^ y^ "^"y^.

^uemadmodamJoP P^yZ^ legitur ^ cuUri petray ^ulfunt acuti- Eor
demfenfu legitur Pfalm. 89$ 44* etiam redire facies^yv^ aciem gladii
eJHSf K: Davidykimchi gMator alias haud; (pernendus, fuam

rententiam ad h. I. ita expreflit : IDlA^^n? Ea-^n^St ryO'^^

s i:3-irT • S^sf a^^n i^x^pt ti^nn cra-^SDmf-^ann- jihoTS

Q. d.cttlm petrarum fum fecundHm 1 argum mvacuk acutit^ Quo
fenfu occurrit Pfalm. LXXXlX.v.^^.^ yideamus demum R* A'

harheml in comment* ad h. 1. fol. r i. col. 4. ^a jD"^"^15I: nplMI

jiND nn^inn cD^^j-oon ran ue.cuitriiiiifapid€ifuntcult^

tri v^lde acuti. Omnes itaque gnaros alias Rabinos indu^los
Paraphraftica Jonathanis verfione,in eadem cum illa opinione
verfantes , clare vidimus. Chriftiani, qui modo LXX. Se*
nes, vei confentieritem Vulg;atum, modo ipfum Hebraum
eodieem infpexerunt , In varias-itidem abeunt fententias.
Theodoretus ^uaefttlV. in Jelum Nave p. 15^9. hos cultros
appeUat ftcfc^itj^a? •mi^ivctq: cultroslapideoSy^Hos mflram circumci'
fmem repryjintajfe exiftimat^ ejuia.Chriffuspetra eft, 1 Cor. X, 4, ^
gladius Behr.If^ti2,. cujui^falHtaris doSirina fpiritualem circumciftonem
affert. Prgetermitto y^ugHftinum ^ Originem , Rupsrtum y ^Mosque,
qui voces codem lenfu acceperunt. Lyra & Munfterus^He-
hr960s,uti aliasfrequenter,& innoflro ipco fequntur ^cultros-
que acutos exponunt, adcfitque MUnflerus hanc rationem»'
quodcultri petris acuantur, adeoque ffEciens pro cffeto po»

A 5 " natur.

^6 De Gu;LTiiis Sakeis.

; nacur. Vatablus CHltrof. merttm , h. e; prsedicos acie duriflima
incerprecatur , nec aliccr Ei^anuel Sa.Corne|. vero a Lapide,Ma^
riana,uc & Mafms ^iihXfetrmsvdfaxmc^^^^
fione Vulgaca inriixi, ^

,/^- -■-::; ■■.;■; ,- : ■■•■ jr.w.-,;;:- ■;,".,,::;.:;,;

Originem yocul» r\^iri indagaturi,depr6faendimn& /
ipfius radicem 3in > quaB;.i|;icer ^lias fignijScaciones D€-

5 O L:A BL I denocat, h.e. omnib,us qrnamenCis,.urbjlbus » ..
(iomibtis, hominibus , pecudibus , frLigibijs , iarboribusque
privare , quemadmodum ufu venic E{a. 34, lo* Amosw
7, p. Efa.(Jo, la» Ezech. ad, i. Interpretibus Graecis e^tifioeiv
4, Reg. I p, iy» Nefati 2 , j. Job. 14, 1 1 ., s^s^*i(jLoeiv Efa.- jo, 1.
Hagg, J,^. Ex qua fignificacione deducicur ZlSri inftrumen»

tum quoddam vaftationis , & in fpecieGt A DI U S, "Gen.jv i^., ^
Exod. f , 2j|. Num. 22, a^. JoT. 5, i^.&c. LANCEA Job.
41, 26. cap. 5 , 20. e. 1 5, az, c. 3 9, 22. & denique syxa^i^miC U L-
TER y ceu pacec ex Exod* 10, 25. Ezech. ai, 3. 4. y.
Quam fignificacionem cextui noflro jnaxime confentaneam ,
hac vice noflram faclmus , mDnn interpretantes CULTEL-
LOS , , quibi^s mediiintibus aiiquid fcindi potefV. Siquidem R,

D.KimchiLibr. Rad.cor. 1(^9. annotat. Nip-^ nTOl Xi^ "^D

tni^nnn fia^ is ^na. is a-in h.e,Omne,^mddifecat ecm'

ditidicitur 3in, (ivefitferruntyfiv^e lapifacHtar^^ Quemadmodum
etiam de ftiva aratri vox ^in in lingua Chaldaica & Syriaca
ufurpatur, quoddofite admodum deduxitBochartusinHierozi
P.i. L, a.c. 39. p. 381. Ergo^videmus per npin inltru-
menta , & in /pecieC U L T R O S intelligendos efle , quibus fcin-
di & iccari posfit. ^

■ ■. • : :5. IV. . ^ ^^ ^

Pedem Promovemusad alteram,fcilicetCat"^^!r/?^/r<f,

6 natalem hujus vocis eruentesi inyenimus m£, quod efi:,
CONCLUDERE y COLLIGARE, COMPRIMERE ^
CQARCTARE ^Q.Forfier in Lexic, LXX. exprimunc per <roy-
x\ft'eiy arBarf,?roy, iV, i3.;Je|,^XXI,4ȣzscii* IV, 3. mox pec

' " gf i ii l ii i n -■— ■■ .■,...—. ■ : ,, — p. aaiMfnaiitaMMairiMMaMHaMMtfik

De Cultris Saxeis. 7

^epiKa^i^siv dhfidertiDeyt, XXi la. &19. &€♦ frequcnter ^«<<-
..fhoriceper Bhif^eiv ajfligere yDGVtQr. 28^52. &c. Sic noftrum

l"^!!! /^^/r-^j/SfATwwex compreflibne&duritie appellatipnem forti-

tur, & ^r^/jrir rem comprefram & duram denotat. HinC LXX.
• ^rjCpogpetra» Exod. IV; 25. TFh^et, D^vt. VIII, i 5. Jud, VI, 2I,

Metaph, eft res firma &dura,qua inniti poflumus, hincEXX.

, a<oV. Devt. XXXII, 4, 1 y; i 8 . &c. P falm. X Vill, ar. ^o>i&og adju-

tor, Pf, Xyill, 2. Si has voces nZ3'^n'l!r h^^aTt' cpnjung^mus,
f acil6 apparet metapboricum fenfum h. 1. non obtinere,fed eas-
dem propriefignificaref»//m petrarttm, vtlcultros /axeof quod a-
lise phrafes , noftr» fimiles etiam evidenter fuadent. V. gr.
(5en« III,, 21. de veftibUSj Protoplaftoriim fcribit Mpfes: JS^
fecitDominHs Deus Adawo p ftxori ejtir y^ T\Xi^ turiicas peUis
i e. ex materia pdlicularum fecit veftes pelUceas. ^Sic iterum
^ cap.6,14. GeneC Deum Noae de paranda arca jubentemi audi-

mus: Fac tibi '^'ZZ^-^W SnSn arcam lignorHm Gopber , quod
materiam Jignorum Gopher clarius indicat^ Conferatur in«
fuper B» nofter GlaffiusLibr. 3. Tradi I. Canon. 30/ p. m.6ii»
Eundem ferifum ejusmorii phrafibus tribuunr TaimudiftsejTO-
' mi*d, HierfoU Rofch\ Hafcmna . cap. 3. fol. 59. Col. a. ubi iegicur :

in (faatuor locis dicitttr: FAC TJBl: intriibns hcis additpir^cfuidfacere de^
beat,in qtimo mn dicitnri Fac tibi arcam ligni6opher,Factibi ttibas argen-
it.Fac ttbicttltrospetrte,Factibiferpentem, Num.a i ,8, 9. iibi non addittir,
' ex i^vamateha fieri debeat efc. Quare ficuti in aliis fupra didMs id fu-
it materia ♦ ex qua res conficiebarur , v. gr. Arcafiebat ex li^ng
Gopher i\ ubi lignum Gopher confticuebat materiam paranti2B
arcae : / Tubae conficiebantur ex argento , argencum fuit
materia conficiendarum tubatum j cur qusero r cukros'

, „ji> i .. . 1 ■ .. ! ,! ' « . . [• . II I i I 1 ■ ' I . ■_: . • .

-^S ^ pfi CULTRIS SaXEIS

^bftrbs non jure cjicamus -ex durisTiina..petra confe-

■ ^OS'?- ■ .'.•■.,■_■ ■ -;^ ,, ^■..■..■■;-. .'• .

-'■ ,. .';:-■,■•-.'.■■.■■■ jy- ■■ ■■^^•:;---.-v,-

Ulteriusi^ morem hunciapideiscultriscircqmd(iendi,

,Ctiam apud Gentes f uiffe extraneas, res exemplis atq;:argumen.

,tis fiet clariop. Lattni lapidem eO: modo pr$paratum voea-

.runt TESTAjM ,; h, e. admodum teilaB?five b'5:^at;c« tenijatuniij

.55 p una yelutraque parte acutum. ^c cumex^InfiiU Sa-

mp ej usrnpdi lapides ' adferrentury iquibus (cindere ^facilp pbte-

rant , inde S Alvl 1 A T E S T A omriis iapis audiit i^^ qvf fcinden-

dt> reeanUique officio bcne fungebatur. Sic ejusmodi T£-

!S T A .Atysgehitaliafibi defecuit, tefte Arnobio adyerf iis Gen»

, tes! tiljr* V. p. p4« JRaph Atp 'tefltilafh (In edit Lugcl. p. i f 9*

J^gituir fiftufam fed^^fbrte per errorem typograrphi, melius e-

ninfi-hpfli^aeditio teftulam :) ^»/««1 iniiigaur i}fje,gefiitabat tnfania,

fttriarum ^ipfe jarn. plentts » per^achatftfy/a^atusfprojicit fe tandenii

t^fftb phi drbore genitalid Jibi defecai &c, Ovidius hancteftu-

laimfaxttm acutttm vocaviti uti obfervat Elmenhorftius ad h.l»

p. 100. Oyid, L.IV.v.aj/. .

Jlleetiam /kxo corptes laniavitacttto :

Longa^ue in imhittndo pulvere tracta coma eff,
Vox fuit; merui : meritas do fangvifif poenas i .. .
~ 4h pereantpartesyijiua nocueremihi,
jih pereanty dicebat ddhuconus ingvinir dufert , -

JSIullaijuefuntfftbitpfignareliUaviri, ' ;

Gallis pariter exfedioncm per ^§/?»»!» ufu venilTc, refert
Plinius Nacur. Hifl:. Libr.XXXV. cap. XII, his verbis.;«S*/f^/^
TES TAMdtrisDeum facerdotes,^ui GalU yocanturvirilitatem am^
putant: Et CatuUus Carm. 64. qjiod efl: deJBerezjrnthia &-Aty
V» ^tDevolvit ille acuto fibi pondera ftlice» Ita legunt Editiones
Scaligeri & Mureti, quodquidem meiius cft, quam quod extat
in "Wccheliana. Dkvellit laSiesacuto Jibi ponder-e filicis^ Ex-
tat prscterea Ipcus Luciiii Libr. Vll. Sat. quem citavit Noni»
us CAP* IV. n. 434«q«i^orte etiam de Aty agit, quod tamea

pro

De ,C u l t ri s S axe I s.

«M9

pro certo affirmare non audemus* Verba ejus cum aliquam
medelam rfcquirant, a nobis bbiterqucqtie emendabuntur.
Ea fic (e habenc inEditione Gothofredi & in corpore Poetarum ;
Hanc uhi vult fftale hahere, ulcifciprocelk ejm tefiam fkmit homor'
Samiatff, Ibi an mo telo ^ injuitt pracesjit catilem tejiis ^ <^tit una
am'ftitat ambo, Mercertis aliquancp melius.- -

Ha^c ubi-vultmalehkhereMcifiiprofielereejus:{ ^

Xefiam fiimit homo Samiam, ihi an uno teld inquit ' ■ .
Tracidit caulem y tefliiijue una amputai amho. ':',.■/

Nos verfus poftremos fequentem in raodum emenclamus; ';'
Tefiam fitmithomQ Samiamtfihi^ueillicotelo-
Fraciditcaudam ttedisqUe una amptitai ,amhos, ,

Prior variatio ,deCumta eft ex vkriantibus, ledionibu?
Gothofredi ad ivfonium, quam eciam placuifle videmUs '
pougtao AhdleB. Sacr. K 7* JExcurfu34^Cauda\eYOti}. id , quo'
vjri fumus jquodvel ex Lexicis patet. Teflis efl: Accufativus
antiqvus, uti notum e^ Grammacicis , pro tefles, Sic etiam
Herodot. Libr, JI. cap, Z6, mentionem facit Lapidis Mhiopici,
qtio Mgyptii in condiendo cadavere utuntur, qm nempe \circa ilta con-
Jcindmty atque (ic omhem alvum protraUunt,^ Et hiec ha^ilenus de
infirumenlo , quo exfe6lio penes Gentes perafta fuit, quod
nifi fallor, fatis fuperque probatum dedimus eX antiquitatepro''
ian^, c«/^m olim fuifle feoy.

• - ■ ■ ; ■ ■ :■ ,§. VI. , r ,- ■ ^

\ Si, a prQphanis ad - facros St: iantiquiores Judaeonim
fcriptores redgamus , nuilum dubium relinquitur , cultrds fa- /
xeos plim in circumcifione efTe adhibitos. : Legimus enim
Exod^ IV, 25» Zipporamacceptapetra fitiumfiium cixeumcidijfe^
qUam IXyi '^ria^oy calculum, Chaldaeus Sn^^D /;«r«w, Vulga.
tusracutisfimam petfam appellat. In noflro Joftiae loco aper-
te; fatentur.^LXX Senes, quod Jofua ^^ /rf^^/V/^w cultros> prae-
paraverit. Codex enim Alexandr. Grabii iioftra Hebraica ita
reddit ; voi^aov .a-sav^u naxoA^ctitH, Trsr^ac ctxgoTonA» , fac tibi
cHltros tx petra acuta» Licet enim Rom. Godex haec verba no-
- - " ' B ' bis

lO: . 0E :CuLrt.is SaxeiS.

bis exhibeat : 7rofi;«r(3i/ «r«auTai|t6«s;^<3tJif«5 TffT^tvagsii 'jrhpcLg dit^O'
jofjiiigifaiitibi cdtros faxeos expeira acMia, nxilii tameti dubitamus,
quin 'TriT^tvflcs fit gbffema textui a librario ignaFio infertuni»
Sicemm Auguflirnus quaefl:. 6. : Fav tibi ctdtros de petra-oGMof,
vei frcut habec Grxcus, d^ petra amta, In CompluEenri' abefl .
BH. 7fsr^cc(; d>i^QT0fji,8 &c retinetur tSLnmm pkcexiqpccg Trff^Cvccgt^mm .,
ledlionem&valgata a^pprpbat: Jac tiyictiltrdslapideos. Quam»^
ciinque Tero ledionetn requaris^p^rinde eft , ut-riaque cultrds^
ex lapitfe pf aEparatos fuiflev docet. Nec aliud InHrumentuln'
a J0A33 ,ei5e adhibftum", agnoverunt antiquiores Rabbini > qur \
in Brefchith R, SQit 3 1 , fol. ? Sr col. 4, Jofuae loGum addu-

cunt 6c- voceih^ Ca^^liJi cfe - caltrrs faxeis expanuht* nw^

^^ vi^-^Ti |-a>w : wah,3: rTain^i^:^ k ©/' jw tii^cukros

petrarttmy explicatury ^md ilii fuerint novacuU ex petris duris confe",:
iid^ llhi in Mattanoth Kehuna- additur : "^"^W' pDV

'^n \^:^^:iri ^m .n»>* >nn pt- K e. novacfiU petrarum
fi^ificmt-cttltrof petKaram d Rafche- exjfomt pDSs ■ mvaculas per -
inm^i* novacftiamx ^ fic ettam "^^TS .MvAmlam appslkt psS^-

- fjovdfulas- &c. ^bhis nonreGeditSohar Se6t, Lech lecha addu*

£lus in lalkutReubeni fol. yy. cohl^/ n^l^^Sif nHTni' 13^-'

^Kn-^ibH %^ND_;.-^^s^ nTO-:£.j npn'1 nn^itJ\ n-^iV^ n^iT:*!! '

y i. e^ C«jw Wflf(fm Zippora ( qiiod ferpens igneus deglutire veilet
Mbkn) circumcidit fiUumjHHm,. &fjeripuit eHmyif . capiebat Zip^

■ fora^petram^ i^Hidefi petral^.^fixilimt-Jahs: . Coniftei;uF itaque
autor hujus Libri,Zipporam apprehendiffe faxtim' acutHm-, quCa -
Hebr^is faxum vel petra per metaph . fim ulauxiJmm>vel firmutn
fundamentum f quo innitimur,. fignificac, Maimonquoque
concedit p.etras in cirGumcifione poaead.hiberi,audiariiuseum,,

- Hileh;Mila cap,|.rL foJ. m, iqr,. eoi av iVsNI p!?D Ss^^j)

De -GULTRfS Sa X6lS. " II

♦ nO^Dn ^2S)0 njp-«»e/ OmmkHsrebmtiircHWciderepoJfHrnHStet^-
iampetray ^vitro,imo cmnire, fH<e ficat^ » SedmncircHmcidmpof'
ftimHsfrHjiHlo cann<e velcalami ob-fericHlHm^' Idem fat^tur in Mof

re Nebochim P. L,Cap. XVI. fol. Edit. Sabronet;i 4. col b, 0"^ ^*IS£ \

'PT Qn-:3i:"^n i^a H^s iMn '^ip»n>^J!2N i; cT^s ^^

mmen aqmvocHm i denotat mofitem y^percttties y^Vi montem, Exod,
XFtli^', Deinde.donotM Idpidem dftrHm. , Fac t^p cultros CZS'^'!^ ■
m lapidibHS dnris, Jo f. V, i. Tdndem jtgnifieat qHoque fHndamentfim,
ex qno lapides fmdamentorHm exfcindmtiir.: Refpicite adfmdamen'
ium j €x <fHo extifi ejUs , JeC Lli I •, Olim circumcifipnetji pera-
.jStam fqifTe petris acutis , confitent«r,quoque Judaeijinfebula,
■quam in Zena uireehafol. jo^col, 3. perfuadere foierit;muIi-
ermilis., f^ctMidrafch ^mW) ^OXi %0X \>({^^\\\\i befdE>nl«ert

uiit cinem iScl)ieffct;^@te|n , aberDa i^at)(t) n^on( b^r ^dm>)

ij^ .(],cEommen ^u evfc^lagen ben ^bnijter, t)a ^at ©aXbl^^DH
sel)abt elnem^teinjnfelner^ant) '\\\ einSc&IeiDerju.moneneu^'
fc^lagen ten ^N^ili jler. ^a l)atte lS)er ^Jbinfier elnen eifetnen
^ut auf felneml?oy|fe, toein bet' (^teln,nic{)t$et>e.nfunte, D^

famt)ei; li^^^P C^n^el) .berbacjefe^t i|l «b^c Me @teine, unl)
()at ^ejagt ju Dem l^'^» JDet; ^iW ij! fibeu ^ifen^ , Caf sefm
t)en @tein Ux^ Mw <Sifcri idnSd ( ba^ i|l ) (ag ftd^ fpaften
' tein €ifen auf De^^biiiN-^ ^*>^ff^ * ^^§ ^"^ ^^^V£[ follse^m
(n t)em fopff De^ |>{)llifl«^- ^a njlll id& mad^en befc&neiteti
mit oemeifen bie fmber, unb mm^^W^tjer^onneni^^fepn,
t)a§ man pfiegt ju befd)neiben mit einemOtein. .^^onoamabl^
an tbat man befd&neiDen mit b«m pefrev, Uxm\ ftc^ Da^ ^Ij^
fenl)at auf9ett)anbei);&em ?>I)il^^^^^^^

' §. VIL

Hafitenus ex vocum propria fignificationei earumque

B 4 con-

W I ■ ■ ". > " ' " ■ ' J . I »,■■■ ■ « ■■ r

'ty^.*

X^ - : : " J.I);E C U^L/rKlS. S AX EIS^,

cpnftrtidione j-nec non antiquarum gentium rnoribus cogno- )
yimUs V cultmiapideos. oiimfrequenti in ufu fuiHe,' fupereft , uc~
ad Qbje6)iQnes refp.onde^amus., qiias^ alii nobis faciUnCv. Ple- .,
riqiie ad ChaldaBum provoGant , qui & rituum Judaeor^m, fimul
acHebrait^e liriguse optirtie gnarus , cHUros petrarum intellexit^

, de ciiltris <if«>^V pa"^"^n pSDlK Sed ut verum' fateamur vo,-
ces Gbalds^as tam de culcris faxeis quam chaiy^beis capi -pofle

iexiflimamus, utrique enini ut acuti-finr, necefie eftvfiincir-»
eumcifione adhibendr. Deinde provocant ad Pfalm. .LXXXIX, <
44, "^plM ^^"^)!!: Dl^n ^jN Mtiam,ayertil^i petram gladn ejut, U.f -
biperpetfam?»«cro»myeUt/V» intelligendam effe contendunt»
Sed nonopus efl:, ut ii.J. novam & intqco codice facroinco»'
gnitamfjgnificatipnemadmittamus', tnaxime cum alia ufitata
& frequentisfifna Ipcum inveniat. Quis nonvideacquodl'^^
h.l^metaph. denotet 5 7^^«; firmam,^ fHndamentum y (jm inmti'
jw»r, ut fenfus fit: "RedHxiJii fHnddmemuni» gladii >, cjuo hoflis in*
nixHt efiy vel Uti Vulgatus: Avertijii adjutorium gladii eim, Qui
fecutus efJ^LXX: aViV^*t|/flcs "th ^^k^^cm t^j pofjbipaACLg dvT^*.
Nec Chaldseus h. 1; acieni vertit : Siquidem reduxijli retrorfum
T^^^^^Q gladiumeim^ Gbntextus nobis quoque favec : Redu^
xifii fundamentum gladii (iu4 , Cf non Jiare fecifii eum in pralia. O-
ptimenofterB.Li3therus: ^(uc^^af! t)U bte ^cajft fcinc^

&^mtM n>c^enommen /unb Idficjl: -i&n nid&t fic^m im .

®tuiu .Gonfentiunt Syrus & Arabs, jaliiquenbftrseihterpre-
tatiorii adhaBrentes» Opponi etiampotefi 2,Sam.lL comm*
16» ubi locus, qua duodecim fbrtisflmi & felefti mi-
lites-Davidis & ifbofeti oecifi referuntur, appellatur ^rnp^in
tl^^^^l^UT^ ager petrarum^ h.e.uti illi Vblunt , ager acie/um.' Sed
pr^ferenda nobis videtur fignificatio fupra adduQ:a , qua "^Tit
fundamentum, quo innitimur , & in quod fpem noftrarii col«
locairjus , denbtat. Sic facile intelligimiis iilos duodecim ex
utroque exercitu feledos' militeSi fortisfimos^ fuiffe , in quos
omnem fpem belligerantes coilocabant. Quid itaque prohibet,
«juo minus vertas: & appellacus efl locus* in cjuo .iili;milite&
'' ' ' ' ' fele»

. De Cui,TRis Saxei s*. " >~ ff

■^eledti pugharqnc , ager fundjimentpriiip &' forti(Hmprum
roum, in quos belligerantes fpem ruam cdjlpcaverant. Anf
nuunt Lxx, qui vertunt: fit^)g roov S7n(^4^m,. pomo Jyym»t(^
um , uti Flamin» Nobil. ad h* 1. vertit. Gonfentic» VulgatUSjquj

dgTHm YohHfiorum mtQX^xQt^&tm: Chaldaeo GD"^'^^!!: h. I.-^funC
^ compresfi> qui in acie fucfubuerunt i inde. hsereditatem

' T^'h'^^'^ occi(orum reddit i quam lignificationem fanalogia
Grammatiea nori refpuit. <^emcunqueveroInterpretumTe«
quaris» neuter de acie vel mucrone eogitavit, ut nefciamus»

.' cur Rafchius conceptx fignificationi inhserens ad h/L,fcribaC>:

,r-iHi HDD ni3-)rin n^ "iv ^-h^m njonK ly^y^n .np.Sn

llDln^Ti ::-*^n ^ 'ym Popj][IopetrarmrJ^smA^tChald,a*'
grttm occilorHm i rejpe5iti habito dd gladtos \ eodem finfUi. <juo dicitilr
t[»LXZXlXy 44^ etiam redncere foles acierrf gladii' ejm» ' Alii metb'*-
nym.caufe piro eftedu fupponunt, ut cultri petrarum i finC

CULrRIlapideACUThzmMt^ttM^m^^%H^\^^^^^^
ttiact)t IVil^b» Confer Ramiref.de Prado Pentecontarch. capc
IV.p.m.i7. feqq.Qu3Einterpretatioequidcm acutaeft, hodum,
autem magis fecat, quam folvit. Opponimus enim reliquas^
phrafes §.IV. allegatas, v.gr, Fac tibi tubaf argem, \Factibiarr
: eam hgni Gopher, in quibus adjed^a voces femper materiam in--
(^icant. Nulla itaque ratio nos urget,ut a fimpUcitate VQCUrn
& conftrudionis recedamus.
' ^ ^ — $. Vlll

Exiftimamus itaque , cultros in cii^cumcifione Ifraeli»
tarum faxeos a Jofua fuiffe adhibitos, quos vocum proprietas,,
earumqueconftruftio, antiquitas profana & facra , antiquae
LXX& Vulgati Verfiones aliaque R.abbinorum antiquorum
teftimouia perfuadent. pEUS iijaque prgecepit Joluge, utfw
bi cultrosex durisfilicibus prx^pararet & acueret, quibus Ifraeli-
tx ,circumeiderentur. Licet enim noftris temporibus JudaeijUt
plurimum chalybeis cultris utantur , & Juftinus , Martyr apud
iuumTryphonemidemteftetur,facile tamentantotempori&in.

^ 3 3 tervai-

^14 ; Dfi CULTB. i S; Saxei s.

tervallo, alios 6c ^qjLiidem fetreos culcros" in' faxebram locum
lub:fl:itutbselfe, periuafi famus» Nblumus Camen cum The-
odbreto affirmarc idco fuiiTe cultros pctrinos a D Et3 praece-
ptos , uc ad Chriftum pecram ., quo nos fpiritualicer circum-^
cidimur, refpic^rec, Pia rnedicatio haec ejit &.applrcatio, quath
non repr^hendimus, ied de qua rioftertcxcus nihil monuic»

- . .V- ' .. ■.^■s- ;ix.:- .-, ■;■_;.'■ ■.;y-\

: Pauca quoque de hujus ctrcumcifioni^-aQu dicenda
funt, qui non omnibuslric^rpretibus, epdem fenfu expHcaCuf.

Verba DEl (unt : TT:^' '"^'Ty'» . "gi ' tn^ ^p^"^^ :
h. e. itemm circumide filtos Ifrael dennOf l X x primam vocem

p^^^T reveyterey legiffe pe|" Incuriam 3^^ /^is/^palam eft. ^lca
enimverCUQtJ ; Kai m0(a-cci,vi^irefjis T8? vt^g la^ccnh EKhvri^n'
fedenf circumcidlfiUos Ifraet fecHnS, Sed nbftram verfionem

.approbat Chaldaeus yertens :;'^N1!i;i '«5 rn"^ IT:; Dim
J^l^^^jh e? revertere , circumcidefiUos Ijr.ael dfinm, llbi . -I^niac-
curate refpondet Hebrxo , 3"^^"^ efr^mV^r^. Idiod

: HebrseaK linguge requiric , ut vocem . :i w; 0' iternth , nec

■ noa T^T^. dennojt Pieonafmum in Lacina & Germanica
lingua gignant , qui tamen Hebraeorum auribus graCus eft»

Sic enim i.Reg.xix,7.dicicur deAngelo ad Eliam redeuntd;

Etreverfw eft Angelus Dominidenm i ^ tetigii enm , ^dixiti/itrge ^
comede, Ubivai^^ & rtW paricerconjungunCur,nul-
kmque^aliurn fenfum pariunt, quam Angelum Domini , de-

^ hno apparuiffe Elias, Sic noftro iri Joco SrnW •— ^D D'^!!;
r^vm<frfi«Vc«w«Wtf ^w«o, nihil aliuddenbcat, quam denm:cir-
'mmcide. Quo vero ferifum apcuracius ceneamus,obrerva'mus,
Inomniiceracionerefpeaiumad duasres haberi, ad^pribrcm.

^««ant^afaga, adpofteriorem, qux iceratur* CJuserituri-

I nim ij w-

De CuLTiiis Saxeisv i^

caque , quo renfu Gircumcifio Jofuse fecund^ vel iceratadica-
cur? Nobis viciecur » quod refpiciatur ad citcumcifionemift
-®gypto^fa£tam,non quidepn fingimUs /olenmm de qua Scripcura;
S, cacet ,:.(ed cantum^ intelliginius fuccefliVam , qua Ifraelitae
I>E1 infticuto & Jacobi mandato\circumGifi funt pueruli inM-
gypto, : Sequenci enim commate 4. Jofua Le(3ori in memori-
am revccat circumcifionem in JEgypto fa^flam , his Verbis ;
Jidc verd j^fl caufa i ob quamjofua fjraelitas circfimcidit y omnispopH'.
lus ex Mgjpto egrediint , nempe njafculi e^uicun^ue ad heltHm idonei ,
mortHi erant in deferlo ih itinere, <jho egrejji fmt ex Mgjpio'. Omnk
fopuliis dxfenscircHmcifHffHit; omnifvero populHS natns in dejerioiii
itinerey <jho exirent ex jEgypiOj rion circHmcifm eji^c* Siquidem;
ipfer textus circumcifionem a-Jotua renovatam , Opponit cirf
/CUmcifionl in iEgypto fa6l^ , nuili dubitamus,inam.Jofuaera<
noy.atam & rteratam circumcifionem dici, tefpe<Su fcil* priqr-
ris in ^gypto pera^lge. Confiderantur IfraelitaB, omnes tam^
qui exiverunt ex .^gypto, quam qui cum Jofua ingrefli func
mterram Canaan tanquam unum corpus, de quo prrmum di-
cicuF, quod in iEgypco eireumeifum fueric; quia vero pluri-
ma Iiujusmaximi torporis membra, morcua in defertoi &iHt
-ebrum locum alia nova fubftituca eranc, fecundo dieitur d©
frodem ,• qiijod-a Jofua denuo eircumeidendum.

No=n ergo opus fuifo, ut Talmudiftaj aliud refugfum
quasfivifienc^, & hane iteracam GircUimcifiOnem*tantum de'
rnj^^^a JiiJfmecHticHkmtf\\Q-^^QVit. Audiamus eosTradb

^ Xebhamoth^cap. H^ai^al foL 7 1 . col. a. ^ l^ Xl t\:^S: W ■

-jV n^ ^im *nK nw nm ; K^^nn twz 'Km
,»— j^^s . "-nlnD s^^^ji yn i^^tx^^st^ n\:Tn
tr2Vf\ ,'^D''i' awrn Q5?n — ^s vn g-^S^d -^d 's^ron
';*?D . s^S- ti^wi^ . BhKK;3 ,;^r)i^' XiTit^ ^"^ b^in^-^n

/

vl

t6 De CULTR.1S Saxeis.

1.6; Dixit Rabha filius Ifaac^ dixit Rdb i nonfrteceptaeflfaiffiamtis
ih circHmcifione Abrahamo Patri nofiro , <jit(ia dicttttr Jofif^^- 2. jlllo
iempore dixit Domintis adjo/fiam: fac tibixultrosfetrarfim\&c,For-':
tajfe illi intelli^ftnittr, ^tti pldne mri circftmij[i fmt , <^uia dicitttr: Cir-
cumciftis erat omutf populMiyexiens ^ nattts vero indeferto in itinere exi»
tHi MgjpH noh ctrcumciftit efl. Siitaejfett ^m^fi^ivult /31'^ ^
jn^^^lti; itefum , m'}ine exiflimas rejpici};ad t^V^^ fcisfionem:
cuticukl Sic ergo illi exlftimahc, Abrahamo praeccptam efle
dircumcirioriern , non vero cuticulae foillionetn, quae demum
temporibus Joftiae a D E O mahdatai fit. Sed ougae funt. A-
brahamo DEUS primum circumcifiQnem injnnxit, quis cre--
deret, eum non .docuiiTe , qua ratiohe re<5te & plene perage-
'^etur. Ec fi D E U S voluifiet , ut Jdfua circumciforum cqti •.

i:ulas tantum fcinderet, ipfi nori dicendum-iuifiet "T^O c/r-
cumcide^ (ed: :poims ^H^- fcinde pelliculam,? orro curin feq.^verf. '
4, adderetur ratio , ob quam circumcifio a Jofua denuo intro-
ducendafit» fi Ifraelitse non perfedlecircumcidendL, fed can-
tum eor um fcindendas cuticufe f uifTent. Exprefie textus dicit,
hanc ob caufam Jofuam popuium circumcidilTe , quod omnes in
iffigypto cirGUmcifi in deferto effent mortui, & reliqui inde-
(erco naci ha^lenusnon circumgiftfuerint. Exqiio patere
exiftimamus, hanc clrcumcifionem denuo reflitutam, perfe-^
dtam fuinjs circumcifionem. ' DeniqUe Judaei nondum fatis
^robarunc i quod tres circumcifionis partesfint, Scriptura
ccrte de fciifione cuticulae, nec non de exfu(fliQne fanguinis '
riilquicquammemlnit. Raimundus'Martin'.Pug.FideiP.IlI.Dis-
fert,-lll. cap. xi. «X. i8#-ob (anguinis exfudioneni eosdemmul- ,
tum vituperat , eamque divinitus inflitutarii efl^e negat#:Nobis
idem de cuticulge (cisfiohe videtui: , quan^ Rabbini introduxe-
rant pofteriori tempore,ne cutis,quod metuurit, attrahi posfic.

§. XI.
Rafchius^ qui Talmudiftarum traditiones utplurimum
fequitiir, eos qukleji in expiicatione vocis nw deferuit,
•-. ■ ^ ' " ^••"" ~fed .

1-^

De CuLfs.rs Saxeis. x/'^

fed aliam adjecit,roIa'Rabbinorumtraditionenixam: 'inD l^»

rzDysi M\ in\ *— )TO , *-^np QnsrtsD tariN^^a" *-t%'-
*— )^q4' to: qt bnSn^n ^jSi rn^jiaa , nii cinV

'■^Ah MM WW, «^CD i.-e. - In no6ie'y c/m tgrejft fmi

IfraeliU ex -^gjpto , magnm ^ccem circdmciftts efl , /7«^^ -vero fmt fe>

cmda circumct^fiitfHta totisi^uadraginta annis, <jms IJrdeUta mhita^^unt

in.defertOyipftsvemmfeptentrionalismnfiAifit ine^ueipjis tam ^uietusdi"

gsfuit » . qno circumcidere potuiffent puerulof. ■ Uti docetur in JjebhA'

'moth. Sed multa funt, qux inhac explicatione non toleran-,

<h^' Supponit Rafchius primo, in node i qua ex-^gypto e-

- grefli funt IfraeUtaBr omnes fuijfle circumcifos : de quo

m Scriptura S. magnum eft filehtium. Ncc facile quis de eo

perfuadebitur, qui novit, quas moleflias & dolorcs circum-

cifio afFerre folet, Iricpti fuifl"ent Ifraelitae ad egi-fefrum , fi prae -

cedenti vel eadem nofte circumcifi.. Deinde hanc circumci*

fionem cum Talmudiftis; fingit folemnem , qualem fi unquam

fa6ta, fcriptura non reticuiltet. Denique rationem, cur cir-

pumcifio non^fada' fit in deferto ., afFert incptam »^ aiTerens

ventum feptentrional&m , qui exjudaeorum opinionievulneri-

bus falutariseft» non flavifre,ne fc. columna ignis difliparetjir*

Q|iot qugefo ineptiae! Verum enim vfcro licet omnia hasc figmen-

ta|rejiciamus, ineotamen cum Rafchio cbnvenimus,quod Jo»;

fuse circumcifio fecunda vel itcrafa, vel denuo introdu(aia di

catur, refpe6tu priorisin-^gyptb fa6lae> quam quidem' nc^n

folennera , fed tantum fucceffivam ftatuimus.

§. XIL
Cum Kafchii explicatio , nec Kimchio arridtfret , ali*
am fubtileni quidem , fed textus fimplicitati parum convcni-

6ntem excogitavit : Jn^Jtt^ . — 1 W>- ^sn r\N ^b -tiVi^'

^•^n^ t:mhy''*^^it>' r)T^^- Bys]' ^n^ -tiya mn

Ig - De GULTRIS 'SaXeis.

^rn5'^^'--5'^ / p^ wn. ns^i^^iuj .ny^^t^^ tsya :

' aWti;*^;-^ya'^ W -.tl^iyS'^ h,Q.}terHmcirctm-

cide aitos Ifrael fecmdo. h.tiRefieiemttkis vrcihfis cafird Jfraeiitarum _
4g drcttmci^e at^ue pr<ecipe.^ : ut circitnicidantur^ Quandoenim Scri'
ptura S» dicit , repete ^ circumcide » ffhftft non e^, ut una & fecuny
da vice tanium circumcidat , fed multii vicibtts ^doneccircumcipofer^

. , : ' . , -...' ■"II'.. , _ ; ' •'" ' - ■,-.. •- -, ' ■■,■•.- .,• ,

Aciajit. - Sic'dicitur '^'^ t^^O^ ^r^l^W^ & reyertarm domum
Domii^iy P(. X XI ri-,6» h.e.repetam domuf» Dommperpettib omnihus
\iiebus vitamea, , Sic etiam T^^^^VI^ ■ h'J. iterum^ non pracifi primdm
j^ (ecundam yicem tantum denotatjfid muhoi repetitivnes \ donec cir'
tumcifwahfoluta ftt, Eddem fenfu legimus Proy. i6^ 1 1 . Stultui
iV^^ repetitjiultitiam fuam , h. t.Jiultus ndnfolumprima ^ fecunddz
vicehoefacitJfedplurihuF. Sic etiarih dicitur Prov.x X iv,2i* Sl
repetant, »e immifctas teyrepetunt efiim pjuicibtu^ vicihta mUitidmfii^.-
- ^y&ccr Senfus Kimchi eft, voeulas DW iterum , Sc ty^l^^^
fecunda vice non refpicei^ ad circumcirionem ante Ifraelitaf um
exitum f a£lam , fed t^ntumatd repetitiones in tanta nbn cir-
cumciforum multitudine maxime heceffarias, Sed hoc fi vo-

luifl:etD£.U S, potiusdialfe: '-'rtri^''^^.'^
eumcide omnesfilios Jfraei, vej^uti D E U S Abrahamo praecepit :
pD 7 "^"Pn circtimcidatttr vohis omnis caroy Gen.x Vf i, lo. Ad
|qca> qA3se pro (ua fententia ad^duxit parallela , repoliiTnus a-
lia & propinquiora, in quibiis ipfa vox nW qccurrib' Nqn
cnim lufficit oftendiffeD^t^ & m"*i3^" fignificare repecitioneih
afti?s , qui pluribus vicibus iterari poteft >- fed pfobahdum eft ,
voculanrj tSw plures iterationesdenotare/ Loea, qusein

> ; . /■ :-Codi-i

™ ■■■■■■■ ■ ™«™— ^— ^^^™— ^ — V^VMB^B^V^W ^HHwn^^w^w^ WW^^Hi^BH^^H.

DeCuLTRIS SAXEISi IJ

Godice HebVaao proftahc, calem fenAjm ndri admiccuntJ , v^gr^

Geh. XX 11 , 15. de Angelo de coelo reeunda vice clamai^ce diGi-i

-turi \:^yocavit Aagelm Domim ad jibrahanuT^^^'^ itertim J^e ccst

lo, Maxime fi t1^2^ cum 31^ corittruicui: , bis cahcum icera-:

tasaaiones indicac,i,Reg.xix,7. mw '^'^ ^ifi^D Dt?"^ &
reverfuS' eft Arjgelus Domini fecunda vice adEHam. Adde» (i
placec, JeE xi,^ I r, aliaque plum. Nec iiilus proftat, Jpq^sV^n
quo n^^P^ crebriorem I quambis iteracum adlum indioet.

'-'" .^■■' ' ■ . ■ _ ■ jr.;;Xir.-' ■ ,^ "■ ■ - •.,..■

Npvani quoque & a prioribus diverfam explicationem
debemus R. LeVi Ben Gerfon , . qui omnes Ifraelicas tam ancea
ih ^gypcd circumcifos ,, quam nohcjum circumcifos, hocprac-
cepco divino ad circumcillonem obligacos fqiffc exiftinrjat :'

• nnios*? n^^^ti? nny iDiJsin x"^Nn n^^x^^TO' nj^ d^>?:3-\n ij;,
jM<n' n^^i^n ?^i3d mTi»n riNTn. ti'?^ •— jx/iani
"3*^; "jV m^iyian r-iwi iDii^jy:;;,s^Dp -isiao r<iin
•»"5Ni n^n-nDiDy; ay r-nnsffln nsT^ Dn-os nwa^^D

Ki naisnn n^m-n nsT ""ot onh nu^y^^inv pnVTXt .

•r-i^^inb D^npTDn D^^^a 'T X"^N Vpy^VJ^e.Democircftmcide'
jilios lfraelM;reyertere[adomnes I/raelitas etiam adeos^^jftijix M^ypto egre"
dientes circumcifieraht, eofiney ut tunc occtiparent terram promijfam.
- Pofteaquam antem mftkipUcaverant peccata fua.fiper^ue eos mors€$ re\
tardatio cjuadragtnta ^nnorumy ^uominus terram occuparent, decreta
erat. Jdeojam neceffitas eos fecunda vice cogit ad hoc opus, Et Carte
hoc pneceptum aperit aditum ad terrm promiffam » ^uod notum eft ex
(9, 'Jffod tn lege Se^t tech Lecha\dicitur , cum Ahrahamo hoc prace-
' f " ' C 2 pm

«■MMMMMMHMBMtMMMMIMMtf *'**«^*'*^;<7*"l MMMMMMW iMHtaMMMMMM i !■ ■ H ht mw— >■— Ka^wi— m

ia _ . t) E lC u l t'r is S a X e 1 s.

p^um injmgeretur. Mt Ucet fam antea Jfraelitis competeret, ut ^r^ce},

fta legis phfervarenii tjftiantttmpoffihite ejfet , mhijominm majori rieces*

ftat^k^ fam c^ogebantttr » ct^m DEhs ipfis-hanc benigniiaiem at^ue gra • .

iiam exhiberet, ut ierram fiptem gentittmoceuparepojjent, ejuarumAn:

Lfge< mentio fkUa eft^ l^ed non exiftim^mus , quod DEi mentem

hic- fabbi aflbcutus Ot. Omnes enim , etiam antea m ^gj-

pto cireumcifos denuo circumcidcndos juberl a D£0> extex^.

tu rsotis/docieBitur, Exprestis enim verbis dicitur Yvj^» hahc

ob caufam Jofuarh circunicidiire pbpulum » quia omnes yel

l^lerique antea in iEgypto circumcifi, demortut erant in defej*>

to* llliergo, qui in deferto naei, nec ob itiheiris i molqftias

circUmcifijtahtum denuo circun$eidendi erant» Et quamvis

Ifraditae fcxjdus cum DEO irritunii fecerint faepiusynunquam

tamen leginiiis cospoft a£^am poenitentiam denuo efife circum-

cifbs» Nec-qpus eJJ,. DEH S enim femper fidelis manet, &

peccatoresinfbedusfuum, (jUbdtransgresfi; funt, reGipit , 11

mo dq^ refipifcant*

'■", ^'- ■'■"■■• ^ '■ , ■■ ^ §.XIV,. '-'

' <■ Superefl AharbancliS explicatla, quam paucts quoquG

^ttingemU;S.. fixiflimat ille voccm» STVO^' /^tr^w^b refpicere ad

prsfceptum cirGumcifioni& primumf Abrahamo fnjun^um. E-

jus verba ad h* l funt fequentia z 'r\^ ^NH^ ^n^^tlS*!!

; -pTTD Di^'' 4i iMn^-^ ^::s: m' ^jip ai^ •^dni tv:^
■ ^m '^'\^pz: m^ '^wm t>^^-'x;^^ nw iw

De CutTRIsSAXElS, tl

^fiod D EUSbemdi^Hs^nfilUbi circumcifionem praceperit ^ njfl .AbrA* .
kamopriniavicey (^JehofHci fecuridd 'Vice, , Jnrisli^HU locis nqnpr^t^r
■ ce'^it DEUSfHt circuniciddntur nondHm^ circHmcifi , Ucet mentio /?»-• ,

Jus pracepti in gemre faciendd ejfet, Propterea dicitftr. h. /♦ , tjfio^ -" , /
tempore DEUS dixeritfecftnda vicead Jofitam &c^ Jnyocihr. verOy
reyertere &t cirmmtidefiUosIjraelficHndoirVoxfec^ r.ef!^rtm • tdyer^s
fra : \\\&tQm^QXQ dixit DEUSytunc enim fecHnda vtce: dixit i
qrtorHm vero verborHmreveneire cir.cumcide filios Ijraet y fenft» efi: Re' j

vertere a negotioyin qtio occHpatus eSf /amnonoccftpesterramyfidre'
'vertaris ad circHmcifionem filiorHm Ifiaeh Mens Rabbini/eo ten»
dic , ut e.vincat >. voeem n"'^^ denuo , refpicere ad circum-
cirioncm primam Abrahamo mandatam» Sed-fupra ;ofl.endi-
mus, in contextu nullum efreveftigium,. quod je£tprem ad
Abrabami circamcifionem redueat , mulca vero verb«f profta-
re , qu3B eircumcifionem ih iEgypto fadlam legenti fqggerant,
ad quam hi, 1. refpici exiflimamus. Deinde feparat yoces
31"^ reverteret 81 TVZ"^' denuo^ quae » uti mdnitum & "
exemplis probatum conjunfitim.explicandaE funt, easquecum'
aliis vocibus , quam linguae genius patitur , conflruit,quamr
vis hoc levioris momenti fit. Theodoretus olim eandem fen*; <
tentiam tenuic Qua&ft* lli. in Jefum N^ve p* 1 9'g, Sententia^ in-
quiCj exfuperficieliferafumta, hoc innuit y ejuod yficut D EUS a^
mtia dederat^hanc legem Abrah<e, ita fecHndo pr.tecipit fofuie^, ftt cir»
CHmcideret eos/efui^nonerant ctrcumciff. CujUs . vefligia premit:
Marianain fchottis ad h. l Hoc *>/M/^«', inquiens , comparatione
circumcifionis ab Abrahamo faCia f nam his tantum vicibm populari.
ter funtcircumcifiy aUis temporibusprivatim circumcidejbantur ^uifm
(^ue domi fu<e» Sed nort exiflimamus Jofuam nfente a(J,^bra-
hami circumGifionem refpexifTe , conrextus potius docet ,

eum tantum de circumcifione in iEgypto fa£ta cogitalTe-
i^«?j7«x huic fententiae? eciam favere videtur,vyl/tfw^^

inqjuit, in Genefeos hifioria XVII. 29. Abrahamumy cum fujlus ef-
fet mafiuks omnes fu<& famiii<e^ UberosiferfosyVema^f mpjiffos cirr

C $ cum"

. " • ' '--- ammmmmmmmmammm iiii«ii« m i 'i — i \iiiMw«iiiiiii^^A^Ma <■■■!■■ » * i ■■' ■ ■■Miwri^wMaiWi i ^. i' ■■! ■ ■■^

iMmcMf^iVsyefiigio eodemillo d^^ circtinfcidijle jimHl omn9s\ ErAt an^r

temiHm iimverfa feculidrif^ p^^ JScclefice ^ Hfvocamfte

Jiimma , iii md Abrahami familia pofita. Semeligitur tmc miper/e

popHltiS Dei circumcifits ub /ibrahamo f imm hoc infigne , tanqHampi-

gnus cehis/imum promiffa poffesfionis ChanahtM f a jQeo inflimeretHr, ^

\Nunc verd ftcHnda circumciditfir pdpulus Dei univerfi -ajoffta ^ cum

promifa iUa^v^Uo^Hm ciycHmcifit^em diximus , ad rem

a^ peo coiifeYitiitHrf hii, cum idet»ille origine^^uidem po/^Hlus , at-oh

extiniiamnHper HniverfampatrHm mttltitHdmem ^mdam modo -novHsi

i» pojfeffionem Chanan44 wittitur, Sed in (equentibus mentem

fuam prdUxius exponic, utparum vel nihil a noftra recedac'

feritentiay Dicanotfi potero explicatiiis , pergic ,v Bem olim percir'

^itmifionis infigne pecHliarem fihi costHm ,five , ttt ap^eltamus , Ecclefi,-

am cbhffiitHerat ; is coetui rcum fHifeit continua^ parentum ($ (obolis

fiteceffione , etrHndeHt^ue rituitm & jfacrarHm obfervatione a4 Mofen^

tifaueprppagatHSy hunc iandiemtoccifis fimel owntbHSt<f(torufn in fb',

Itnnibus ratio habebatur f coeteris vero , ^ui totis ^8* amis editifne'

ranfHbn circumciffs , illa eon/oeiatianis atifue conciiiationis ratio auo»

' tiam modo intercidijfe videtur; Jmperat igitur Jofita DEhs, ut eam

^entioinffauret. _ Et vero pra/entempopulHm f fuali coetam nov^un^

yideri i at(jue cbnfociationis i communionisfHe illud vmcHlum Circum»

cifionemi tanfuam tntercidijfe nunc , ex illis pofefi perfpicue intelligi

ycrbis»- fii fuperiHS commemorabam , prafertim fi paulo altius repetanr

tur ; ex ifiis dico : Qmnis popfilus egreffits uEgyptum, mafculi d-

mnesviribelloaptiiobierant indejferto, ' rerum ttberos ipforum fitbfii*

tuerat ineornm locumi hos circumcidit ^o[ua, cum e(jeni praptttia*

ti^c, Nullum hic diilenrum .cognofcimus , nifiqvod Maftus

circumcifionis priinaeinitium ducatab.Atohami circumcirionei

hancque ad exicum ex iEgypto iprotrahat. Nos vero nul-

lum prim», quam Jofua intellexit circumcifioniS/inicium cer-

tum ponimus, eorum tantum Ifiraelitarum eircumcifionem in-

telligeHtes , qui exiEgypto cum Mole egrefli funt, ad quos

-Jdfua y. 4. 5» 6. digitum intendit. Sed haec tanti non aefti-

jjpartius, \*c ea diutius perfequaBiuri SufHcii; A/<?/;«/w ciircum-

' cifionem

- rr¥

D E C ULT.R I s Saxej S.

cifionem Ifraelitarurh , ex i^igypto egrefTorum non exclufiMc,
licet ejus principLium ad Abrabatnura ufque reduc^t. Atquc
hic pedem figimuSa ac Differtationi huic colophonem imDO'
nimus, TIBI 6 SUMME,g^MISERICORS DEUSgra-
tias perfolvences , quas poffumus ihhac vira , maximas, pro
infigni ha<3:enus coilata gratia, fiimmoque favore» Dirige
BONE DEUS, ah dirige impofl:erum etiam omnia noftfa
difta, omnes noftras meditationes, quo (emper atqueunice
vergant in TUi S A N CTI SjS IMI NOMINIS glQriam. Ec- ^
clefias oiim TU^ emolumentum, noftram item faluterh:
seterham per &'pr6pter Filium Tuum, nofl:rum Redem*
torem lefum I Te Trias SaGro-Sahd:a yeneraniur j T E
fupplices laudantes obteflamur,canimusque:

f

'/ ;■

G B

■ /- j '_■ ■.-:'■■

exjifnm jumomm f

fanclijiceturmmen efu
creannt ex beneplaciii
fmm0c. ^ dicite A

■I; ■■

.'■ J '.■ '•'■'■'" ■'--:. ■ -, . . .-■■':.■■.■■ ' ■ „''■■'-■.-...■

. . ■- "■ \ ■■■■/'■ ' ■■>..■ .,"'"" , , ■ ,, ■' V-

wum precamhe in^^^M fok

imoccurrente, ^"ipw : ~5"i5n^

\ trrWi^D^p Md^ificetw^ ^
men ejusmagnMm in mundofiquem
leplacito , (f continuet regnum
UciteAmen. ^

1
■ (.